Dienst van SURF
© 2025 SURF
De Dienstenorganisatie van de Protestantse Kerk interviewde in het najaar van 2020 40 aselect geworven predikanten en kerkelijk werkers. Er wordt binnen de PKN druk gepionierd en daar is inmiddels ook al veel onderzoek naar gedaan. Minder bekend is de missionaire oriëntatie van ‘gewone’ gemeenten en hun voorgangers. Via het onderzoek is een beeld ontstaan van onder meer de theologische motivatie van voorgangers, hun inspiratiebronnen, de missionaire rol die ze voor zichzelf zien en de beleving van de (missionaire) impulsen die ze ontvangen vanuit het landelijke Dienstencentrum.
Heil is vanuit christelijk oogpunt sterk verbonden met de gestalte van de lijdende Christus. Daarom is Pasen, waartoe traditiegetrouw ook Goede Vrijdag wordt gerekend, het liturgisch zwaartepunt van het kerkelijk jaar. In maart 2020 moesten kerken vanwege de coronapandemie plotsklaps omschakelen van fysieke samenkomsten naar online video-opnames. Ook Goede Vrijdag en Pasen op 10 en 12 april moesten zo online gevierd worden. In deze bijdrage wil ik over het voetlicht brengen hoe er tijdens die vieringen betekenis werd gegeven aan de lijdende Christus; oftewel hoe de heilzaamheid van het lijden, sterven en opstaan van Jezus toen werd uitgelegd. Dat deze vieringen juist plaatsvonden tegen de achtergrond van de coronapandemie, geeft aan deze verkenning van betekenisgeving een extra dimensie. Het roept immers de vraag op wat een crisis als deze doet met de manier waarop het heil van Jezus ter sprake wordt gebracht. In wat volgt zal ik eerst mijn werkwijze en methode toelichten, vervolgens geef ik een overzicht van de soteriologische betekenisgeving zoals deze in zeven kerkplekken plaatsvond. Ten slotte zal ik daar kort op reflecteren.
In 2020 deed de Protestantse Kerk via diepte-interviews onderzoek naar de missionaire 'mindset' van haar predikanten en kerkelijk werkers. Met veertig van hen (aselect gekozen) werden gesprekken gevoerd, met daarbij ruime aandacht voor theologische thema's. In dit artikel wordt verslag gedaan van met name dit theologische deel van het onderzoek. Vooral drie thema's komen daarbij aan de orde: het mogelijk unieke van de christelijke traditie in vergelijking met andere religieuze of seculiere zingevingskaders, de persoon van Jezus in de (missionaire) communicatie en tenslotte de invulling van soteria en haar tegenhanger 'verloren gaan'. Aansluitend worden de uitkomsten van het onderzoek in een breder kader geplaatst en reflecteert de auteur op enkele uitkomsten. Het integrale onderzoeksverslag is ook op deze site te vinden.